Phối cảnh sân Mỹ Đình

Báo cáo giải trình của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban TDTT Nguyễn Danh Thái ở kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XI đã bị các đại biểu Quốc hội phản ứng mạnh cho rằng bộ trưởng đã giải trình chưa chính xác và thiếu trung thực ngay ở diễn đàn Quốc hội.

Bộ trưởng thể thao đã giải trình không chính xác và thiếu trung thực

Lần đó, Bộ trưởng khẳng định rằng các công trình SEA Games hiện đang trong tình trạng tốt và chưa có biểu hiện xuống cấp; rằng không có chuyện đội giá trong quá trình thi công sân vận động quốc gia Mỹ Ðình. Thế nhưng nhiều thông tin cho biết SVÐ đã có vấn đề ngay ở giai đoạn hoàn thiện, nhà thầu và chủ đầu tư từng thừa nhận 11 hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng công trình. Trong khi nhà thầu thay đổi 40% thiết bị xuất xứ châu Á sang châu Âu và thay đổi 13 điểm thiết kế đòi hỏi vốn lớn, vậy mà vẫn không vượt giá quả là chuyện lạ. Dư luận rất có lý khi đặt câu hỏi về chất lượng SVÐQG Mỹ Ðình. Kết quả thanh tra công trình SVÐQG Mỹ Ðình do Thanh tra Chính phủ tiến hành đã thực sự làm rõ mọi điều nghi vấn: 17/18 triệu USD giá trị thiết bị sử dụng của công trình đã bị thay đổi so với hợp đồng, trong đó, có 5,49 triệu USD giá trị thiết bị không rõ nguồn gốc...

Giao thầu, hưởng chênh lệch hàng triệu USD

SVÐQG Mỹ Ðình có tổng mức đầu tư 966 tỷ đồng (69 triệu USD). Giá trúng thầu là 785,6 tỷ đồng. Trong đó, gói thầu trọn gói từ thiết kế, thi công, cung cấp và lắp đặt thiết bị của nhà thầu HISG là 59 triệu USD, có giá trúng thầu bằng với tổng dự toán là 741 tỷ đồng. Tuy nhiên, công tác thanh tra khẳng định kiến trúc của SVÐ đã không quán triệt chỉ đạo của Ðảng, Nhà nước về tính mẫu mực, tính dân tộc, hiện đại.

Sau khi trúng thầu, nhà thầu HISG đã ký với các thầu phụ trong nước thi công công trình. Trong đó, Tổng Công ty XNK Xây dựng Việt Nam, Tổng Công ty Xây dựng Thăng Long, Tổng Công ty Xây dựng Sông Ðà được giao xây dựng phần móng, phần thân các công trình phụ trợ. HISG đã ký hợp đồng với nhà thầu phụ với đơn giá rất thấp để hưởng chênh lệch hàng triệu USD. Chẳng hạn, phần dầm móng, ký với giá 55,78 USD/m3 để hưởng chênh lệch 32,8 USD/m3; cốt thép dầm móng ký với giá 408,1 USD/tấn, hưởng chênh lệch 125,01 USD/tấn.

Thậm chí ở một hạng mục khác, nhà thầu chính đã ký giá thực hiện 55,78USD/m3, qua đó hưởng chênh lệch 82,92 USD/m3 (chiếm 59,76% đơn giá đã ký với chủ đầu tư).

94,4% thiết bị sử dụng không đúng với hợp đồng

Tại kỳ họp Quốc hội lần trước, Bộ trưởng Nguyễn Danh Thái đầy tự tin báo cáo với các đại biểu Quốc hội là: Quá trình đấu thầu dự án không nêu xuất xứ của thiết bị, đến khi đấu thầu xong vấn đề xuất xứ mới được đề cập. Lúc ấy nhà thầu đề ra con số 40% thiết bị châu Á nhưng qua nhiều lần thương thảo, họ quyết định chuyển toàn bộ 40% này sang Âu - Mỹ và cam kết không làm tăng giá. Ðó là thành công trong thương thảo của chúng ta (!?)

Thực tế cái được coi là thành công ấy đưa đến hậu quả thế nào ?

Theo hợp đồng ký kết với chủ đầu tư, toàn bộ thiết bị vật tư có xuất xứ từ Tây Âu và Mỹ (kể cả vật tư thiết bị đưa vào xây lắp). Qua thực tế kiểm tra, giá trị thiết bị đưa vào sử dụng đã thay đổi so với hợp đồng chiếm tới 17/18 triệu USD tổng giá trị thiết bị. Nghiêm trọng hơn là về chất lượng thiết bị sử dụng tại SVÐ. Qua thanh tra, đã phát hiện thiết bị không rõ nguồn gốc có giá trị lên tới 5,495 triệu USD (chiếm 30% tổng giá trị gói thầu thiết bị); thiết bị có nguồn gốc từ Trung Quốc có giá trị 793.800 USD, của một số nước châu Á khác chiếm 675.200 USD. Như vậy thiết bị thiếu so với hợp đồng là 344.000 USD.

Phần lớn thiết bị đều không ghi rõ tên nước sản xuất trên nhãn hiệu. Câu hỏi đặt ra là tại sao nhà thầu sai phạm hàng loạt như vậy mà không bị ngăn chặn? Trước đó, dù chưa có thiết kế nhưng HISG khẳng định đáp ứng đầy đủ các trang thiết bị theo đúng nội dung hợp đồng với tổng giá trị không đổi! Ðiều đáng nói là tất cả những thay đổi này đều được UBTDTT phê duyệt.

Chưa hết, hệ thống điều hòa không khí của SVÐ có giá trị theo hợp đồng là 2,46 triệu USD (37,8 tỷ đồng). Tuy nhiên, theo bộ hồ sơ nhập khẩu, hệ thống điều hòa chỉ có giá trị nhập khẩu là 9,1 tỷ đồng. Số tiền chênh lệch lên tới 28,6 tỷ đồng!

Trong quá trình thanh tra, đoàn thanh tra Chính phủ đã gặp thái độ bất hợp tác của nhà thầu khi nhiều lần đề nghị HISG cung cấp tài liệu để xác nhận xuất xứ hàng hóa để chứng minh đều không được HISG đáp ứng! Ðoàn Thanh tra Chính phủ cũng đã có báo cáo gửi Chính phủ về những sai phạm tại Cung thể thao dưới nước. Ðược biết toàn bộ hệ thống vật liệu và dàn mái ở Cung thể thao dưới nước đã bị thay đổi vật liệu và thiết kế. Theo Thanh tra, công trình Cung thể thao dưới nước phải giải trừ 17,4 tỉ đồng sai phạm.

Tại Cung thể thao dưới nước qui mô 3.500 chỗ ngồi với tổng mức đầu tư ban đầu là 199,6 tỉ từ ngân sách nhà nước (trong đó, chi phí xây lắp là 92,4 tỉ đồng, 73,5 tỉ đồng dành cho thiết bị) nhưng đã bị điều chỉnh, thay đổi thiết kế và vật tư thiết bị lắp đặt nhiều lần.
Thực tế tổng dự toán của công trình lên tới 239,2 tỉ đồng, tăng 39,6 tỉ (khoảng 2,37 triệu USD). Việc điều chỉnh dự án và số tiền chênh lệch này chính là nguyên nhân dẫn đến việc Chính phủ đã yêu cầu Ủy ban TDTT (chủ đầu tư công trình) và các cá nhân sai phạm kiểm điểm.

Theo thanh tra, giá trị thiết bị lắp đặt tại Cung thể thao dưới nước hiện nay là 7,1 triệu USD và 2,42 tỉ đồng. Tuy nhiên, có 6,84 triệu USD và 2,4 tỉ đồng giá trị thiết bị đã lắp đặt chưa được Ủy ban TDTT phê duyệt. Bởi theo hợp đồng với nhà thầu là liên danh giữa Công ty xây dựng số 4 (thuộc Tổng công ty Xây dựng HN) với ba nhà thầu thiết kế và cung cấp thiết bị của Ý thì vật tư, thiết bị để thi công xây lắp dàn mái của cung thể thao phải dùng loại thép nhập khẩu, vật liệu sử dụng theo tiêu chuẩn của Mỹ. Nhưng thực tế đoàn thanh tra đã phát hiện có tới khoảng 1,5 triệu USD giá trị thiết bị lắp đặt tại công trình không đảm bảo chất lượng và không rõ nguồn gốc.

Hơn nữa, Công ty Lắp máy và xây dựng Hà Nội, nhà thầu trực tiếp thực hiện, đã dùng 413 tấn thép sản xuất tại Trung Quốc, Ðài Loan lắp đặt vào công trình. 523 tấn thép CT3 và SS400 khác cũng không rõ nguồn gốc. Vì thế, khi quan sát hiện trạng, thanh tra Chính phủ đã nhận thấy nhiều thiết bị thép đã bị gỉ cả bề mặt lẫn bên trong.

Qua kiểm tra số thiết bị như dây cáp, ổ điện... trị giá 8,8 tỉ đồng, đoàn thanh tra đã phát hiện số tiền thực tế nhà thầu mua sắm, lắp đặt chỉ có 5,8 tỉ. Ba tỉ đồng còn lại không rõ đã chi vào việc gì? Tính chung việc kiểm tra số thiết bị trị giá 62,8 tỉ đồng, thanh tra đã xác định được khoảng 17,4 tỉ đồng (chiếm 27,7% giá trị thiết bị được thanh, kiểm tra) là sai phạm, phải giải trừ.

Thanh tra Chính phủ cho rằng công trình hiện đại này được thi công, xây lắp một cách chắp vá. Bằng chứng là công trình thi công trong lúc hồ sơ thiết kế kỹ thuật luôn thay đổi, điều chỉnh (vì khi bắt đầu thực hiện dự án chỉ có dự án duyệt, chưa có thiết kế nhưng vẫn xây dựng để đảm bảo tiến độ sử dụng). Chủ đầu tư còn tính toán sai khi lập dự toán ban đầu công trình (do qui đổi thấp hơn thực tế số tiền 9 triệu USD qui ra tiền Việt), tăng cả kinh phí dự phòng.

Vì đội giá thêm chừng 19,6% giá trị công trình và những sai phạm kể trên, đến nay Cung thể thao dưới nước vẫn chưa quyết toán nổi.

(Theo Hanoinet)

Mạng kiến trúc xây dựng Việt Nam
[Trở về]